Daltononderwijs

Wat is Dalton?

Dalton is een manier van omgaan met elkaar. Een daltonschool schept ruimte en geeft kinderen de gelegenheid om zelfstandig of samen te werken aan een afgesproken taak. De zes kernwaarden: zelfstandigheid, vrijheid in gebondenheid, samenwerking, effectiviteit/doelmatigheid, reflectie en borging vormen het uitgangspunt van daltononderwijs. Kenmerkend voor het daltononderwijs is dat het zich steeds aanpast aan de veranderende eisen en verwachtingen van de samenleving. De principes blijven overeind, maar hebben door de jaren heen andere accenten gekregen.

 

De daltondriehoek

Veel daltonscholen hanteren ´de daltondriehoek´ van de Nederlandse Dalton Vereniging. Deze driehoek geeft de pedagogische basis weer voor het werken aan de zes kernwaarden van het daltononderwijs. De kernwaarden vormen een samenhangend geheel.

 emma dalton school zwolle daltondriehoek nieuwe identiteit

 

De kernwaarden toegelicht

  • Zelfstandigheid: daltonscholen proberen een veilig klimaat te creëren om het kind de kans te bieden zo zelfstandig mogelijk met de omgeving om te gaan. Het daltononderwijs wil kinderen vormen tot volwassenen die zelfstandig kunnen denken en handelen. Daarvoor is het nodig dat kinderen worden gestimuleerd zelf oplossingsmethoden te zoeken, zelf leren problemen op te lossen en opdrachten uit te voeren. Deze manier van zelfstandig werken komt tegemoet aan de motivatie van de kinderen. Kinderen willen graag zelf actief bezig zijn. Ook vergroot het zelfstandig werken het zelfvertrouwen van de kinderen. De kinderen leren plannen en taakgericht te werken. Het daltononderwijs houdt hierbij rekening met verschillen tussen kinderen. De rol van de leerkracht is het begeleiden en coachen van ieder kind, het initiatief blijft zoveel mogelijk bij het kind. De weektaak is het middel bij uitstek om de zelfstandigheid te stimuleren. Op de weektaak staan opdrachten die een kind binnen een bepaalde tijd (bijvoorbeeld een week) af moet hebben. Ieder kind mag bij het werken aan de weektaak zelf kiezen aan welk onderdeel gewerkt wordt. Sommige opdrachten kunnen in samenwerking met een ander kind gemaakt worden. Kinderen kunnen elkaar om hulp vragen als bepaalde opdrachten niet duidelijk zijn;
  • Vrijheid in gebondenheid: daltonscholen gaan ervan uit dat elk kind in staat is verantwoordelijkheid te dragen. Op daltonscholen leren kinderen door zelfstandig kennis en ervaring op te doen. Vrijheid is noodzakelijk om eigen keuzes te kunnen maken, eigen wegen te vinden. Maar vrijheid betekent niet dat alles zomaar kan en mag. In het daltononderwijs mag het kind keuzes maken binnen de aangeboden structuur. Vrijheid betekent in het daltononderwijs: kunnen omgaan met verantwoordelijkheid. Uitgangspunt is het vertrouwen in het kind. Daardoor voelt het kind zich meer verantwoordelijk, wat ook de betrokkenheid en het zelfvertrouwen vergroot. Achteraf legt het kind verantwoording af aan de leerkracht. Net als op alle scholen wordt de inhoud van de leerstof grotendeels bepaald door de richtlijnen van de overheid, de samenleving, het schoolplan en dergelijke;
  • Samenwerken: in het spanningsveld van individuele belangen en belangen van de groep leert het kind zijn positie te bepalen. Om later als volwassene te kunnen deelnemen aan de samenleving moet een kind leren samenwerken. Ook met kinderen die niet je directe voorkeur hebben. Daarom is het van belang aandacht te besteden aan het spelen en werken in tweetallen en groepjes. Meestal gaat het om kinderen uit dezelfde groep die samen een opdracht uitvoeren, maar ook gebeurt het dat kinderen van verschillende leeftijden samenwerken. Op het gebied van samenwerking wordt het volgende onderscheid gemaakt: Samenwerken vanuit het oogpunt van sociale vorming (sociaal doel). Respect is daarbij het kernbegrip. Al doende leren de kinderen te luisteren naar elkaar en respect te hebben voor elkaar. Ieder kind is immers verantwoordelijk voor zichzelf en zijn omgeving. En samenwerking met als doel het leerrendement te verhogen (didactisch doel). Kinderen helpen elkaar bij het verwerken van de leerstof. Wetenschappelijk is aangetoond dat het leerrendement het grootst is bij het uitleg geven aan de ander;
  • Effectiviteit/doelmatigheid: het daltononderwijs is gericht op een effectieve inzet van tijd, menskracht en middelen. Daarbij kijkt de leerkracht telkens kritisch of de gebruikte methodieken wel geschikt zijn. Door te blijven experimenteren op basis van verworven kennis en inzichten zal het onderwijs doelmatig met haar tijd meegaan;
  • Reflectie: zonder reflectie geen kritische kijk op doelmatig onderwijs. Reflecteren op alle niveaus (kindniveau, leerkrachtniveau en schoolniveau) geeft inzicht in jezelf en in processen. Wij leren kinderen reflecteren en zich vanuit daaruit verder te ontwikkelen; 
  • Borging: Kwaliteit van processen moeten worden herkend en systematisch geborgd worden. Op daltonscholen is een duidelijke kwaliteitscyclus aanwezig, op kind-, personeels- en schoolniveau.