Emma Dalton School Basisschool in Zwolle dalton

Daltononderwijs

Wat is Dalton?

Dalton is een manier van omgaan met elkaar. Een daltonschool schept ruimte en geeft kinderen de gelegenheid om zelfstandig of samen te werken aan een afgesproken taak. De drie pijlers: zelfstandigheid, vrijheid in gebondenheid en samenwerking vormen het uitgangspunt van daltononderwijs. Kenmerkend voor het daltononderwijs is dat het zich steeds aanpast aan de veranderende eisen en verwachtingen van de samenleving. De principes blijven overeind, maar hebben door de jaren heen andere accenten gekregen.

De daltondriehoek

Veel daltonscholen hanteren ´de daltondriehoek´ van de Nederlandse Dalton Vereniging. Deze driehoek geeft de pedagogische basis weer voor het werken aan de drie daltonpijlers zelfstandigheid, vrijheid in gebondenheid en samenwerking. De drie pijlers vormen een samenhangend geheel.

De daltonpijlers toegelicht

Zelfstandigheid: daltonscholen proberen een veilig klimaat te creëren om het kind de kans te bieden zo zelfstandig mogelijk met de omgeving om te gaan. Het daltononderwijs wil kinderen vormen tot volwassenen die zelfstandig kunnen denken en handelen. Daarvoor is het nodig dat kinderen worden gestimuleerd zelf oplossingsmethoden te zoeken, zelf leren problemen op te lossen en opdrachten uit te voeren. Deze manier van zelfstandig werken komt tegemoet aan de motivatie van de kidneren. Kinderen willen graag zelf actief bezig zijn. Ook vergroot het zelfstandig werken het zelfvertrouwen van de kinderen. De kinderen leren plannen en taakgericht te werken. Het daltononderwijs houdt hierbij rekening met verschillen tussen kinderen. De rol van de leerkracht is het begeleiden en coachen van ieder kind, het initiatief blijft zoveel mogelijk bij het kind. De weektaak is het middel bij uitstek om de zelfstandigheid te stimuleren. Op de weektaak staan opdrachten die een kind binnen een bepaalde tijd (bijvoorbeeld een week) af moet hebben. Ieder kind mag bij het werken aan de weektaak zelf kiezen aan welk onderdeel gewerkt wordt. Sommige opdrachten kunnen in samenwerking met een ander kind gemaakt worden. Kinderen kunnen elkaar om hulp vragen als bepaalde opdrachten niet duidelijk zijn;
Vrijheid in gebondenheid: daltonscholen gaan ervan uit dat elk kind in staat is verantwoordelijkheid te dragen. Op daltonscholen leren kinderen door zelfstandig kennis en ervaring op te doen. Vrijheid is noodzakelijk om eigen keuzes te kunnen maken, eigen wegen te vinden. Maar vrijheid betekent niet dat alles zomaar kan en mag. In het daltononderwijs mag het kind keuzes maken binnen de aangeboden structuur. Vrijheid betekent in het daltononderwijs: kunnen omgaan met verantwoordelijkheid. Uitgangspunt is het vertrouwen in het kind. Daardoor voelt het kind zich meer verantwoordelijk, wat ook de betrokkenheid en het zelfvertrouwen vergroot. Achteraf legt het kind verantwoording af aan de leerkracht. Net als op alle scholen wordt de inhoud van de leerstof grotendeels bepaald door de richtlijnen van de overheid, de samenleving, het schoolplan en dergelijke;
Samenwerking: in het spanningsveld van individuele belangen en belangen van de groep leert het kind zijn positie te bepalen. Om later als volwassene te kunnen deelnemen aan de samenleving moet een kind leren samenwerken. Ook met kinderen die niet je directe voorkeur hebben. Daarom is het van belang aandacht te besteden aan het spelen en werken in tweetallen en groepjes. Meestal gaat het om kinderen uit dezelfde groep die samen een opdracht uitvoeren, maar ook gebeurt het dat kinderen van verschillende leeftijden samenwerken. Op het gebied van samenwerking wordt het volgende onderscheid gemaakt: Samenwerken vanuit het oogpunt van sociale vorming (sociaal doel). Respect is daarbij het kernbegrip. Al doende leren de kinderen te luisteren naar elkaar en respect te hebben voor elkaar. Ieder kind is immers verantwoordelijk voor zichzelf en zijn omgeving. En samenwerking met als doel het leerrendement te verhogen (didactisch doel). Kinderen helpen elkaar bij het verwerken van de leerstof. Wetenschappelijk is aangetoond dat het leerrendement het grootst is bij het uitleg geven aan de ander.

Eigenaarschap

Eén van de speerpunten op de Koningin Emmaschool is eigenaarschap. Eigenaarschap zien we in de school terug op zowel leerlingniveau als op teamniveau.

Eigenaarschap op leerlingniveau

Eigenaarschap houdt in dat het kind eigenaar is van zijn ontwikkeling. Het kind staat in dit proces centraal. De ontwikkeling van het kind wordt zichtbaar binnen zijn portfolio. Hierin worden de leerdoelen concreet beschreven en laat het kind door middel van eigen werk en toetsen zijn ontwikkeling zien. Doordat de doelen helder zijn kan het kind die verantwoordelijkheid dragen. En doordat reflectie een rol heeft binnen het leerproces, krijgt het kind onderwijs op maat (passend onderwijs) en wordt er opbrengstgericht gewerkt. De rol van de leerkracht is hierbij van cruciaal belang. Hij heeft binnen dit proces de rol van begeleider en coach. Het behoeft geen verdere toelichting dat deze manier van werken perfect past binnen het daltononderwijs.

Momenteel is eigenaarschap op leerlingniveau in ontwikkeling. Zo worden met ingang van schooljaar 2011-2012 ook de kinderen vanaf groep 5 uitgenodigd voor het tienminutengesprek. Het is de bedoeling dat in schooljaar 2013-2014 het rapport vervangen wordt door het portfolio.

Eigenaarschap op teamniveau

Met ingang van schooljaar 2011-2012 is onze interne overlegstructuur aangepast. Behalve dat de aanpassing leidt tot meer efficiënt en effectief overleg, willen we hiermee ook een impuls aan het daltongehalte op teamniveau geven. Er ontstaat meer ruimte om kennis die we in huis hebben beter in te zetten (van elkaar leren) en meer ruimte om doelgericht te kunnen samenwerken. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de organisatie wordt hierdoor vergroot. Met andere woorden: we zijn hierdoor een meer zelfsturend en proactief betrokken team.

Voor nadere informatie over daltononderwijs kunt u terecht op de website van de Nederlandse Dalton Vereniging: www.dalton.nl

Via www.dalton.nl/page_3.php kunt u een film bekijken over daltononderwijs.

Laatste update

Speerpunten

Downloads